Over Mummies & Onderduikers
- 14 jan 2020
- 3 minuten om te lezen
Bijgewerkt op: 25 mrt 2020
Ontdekking bij het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie
Onze nicht Ilse Voorhoeve ontdekte bij het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD) als "bijvangst" een oorlogsdagboek van Hermanus Cornelis Voorhoeve. Het NIOD heeft dit dagboek als volgt samengevat:
“De joodse auteur (arts) is ondergedoken. Hij geeft een ironisch verhalende beschrijving van het doen en laten van de familie waar hij is ondergedoken. Daarnaast vertelt hij over de inrichting van hun huis, de omgeving waarin men leeft en de huisdieren die er zijn. Men is gelovig. Zijn plek is de alkoof, waar hij zich kan verbergen als het nodig is. Hij moet dan doodstil zijn. Hij leest veel en zet zijn overpeinzingen en beschouwingen op papier. Voor hem is de onderduik niet eentonig, hij ziet veel in zijn " afzijdig" bestaan, zoals hij dit zelf noemt. Hij blijft zich verbazen over de relatie tussen mens en dier, de gedragingen van mensen en over andere gewoontes dan de zijne. Op vier andere adressen heeft hij hiervoor al ondergedoken gezeten en de reizen ernaartoe gemaakt. Hij vertelt erover in een lang verhaal, waarin hij zijn gedachten op papier zet. Zo nu en dan staat er een datum, wanneer hij een nieuw deel begint.”
Tot zover het NIOD. Maar wie was deze arts, luidde de vraag.
Het antwoord was te vinden in Nederlands Patriciaat. Er zijn weliswaar enkele tientallen Voorhoeves met de naam Hermanus Cornelis, maar de combinatie met "arts" bracht ons bij Dr. Hermanus Cornelis Voorhoeve, geb. Kediri 30 juni 1901, med. dr., arts te Tebing Tinggi (Sumatra's Westkust), anesthesist, wetensch. hoofdmedewerker afd. medische heelkunde Universiteit te Utrecht, overleden Alicante 31 aug. 1984.
En toen ging er een lampje bij ons branden. Want op een vorige familiereünie vertelde Truus Suermondt-Voorhoeve een bijzonder verhaal uit haar jeugd.
Op een dag in de oorlog werd er aangebeld. Haar vader deed open en de deur ging heel snel weer dicht na het binnenlaten van de bezoeker. Die werd namelijk gezocht. Het was Herman Voorhoeve, anesthesist. Waarom hij precies gezocht werd vermeldt het verhaal niet. Maar wel dat hij als onderduiker velen hielp met een netelig probleem: wat doe je met een onderduiker die overlijdt? Een officiële begrafenis was dan te gevaarlijk. En proberen om zo iemand ongezien te begraven in de tuin of het buurtpark leverde ook een groot risico op. En veel tijd voor het vinden van een oplossing was er niet in zo'n situatie, ontbinding treedt snel in.
Welnu, genoemde Herman zorgde dan voor het balsemen van het lijk. Dat doe je door bepaalde vloeistoffen in de aderen te spuiten. Weliswaar andere vloeistoffen dan een anesthesist normaal in je aderen spuit, maar toch. En dan had je wat meer tijd om je van het probleem te ontdoen, het leverde flinke tijdwinst op (zoals de oude Egyptenaren ons al leerden).
Mocht er ooit een mummie in Nederland worden opgegraven, dan weten we dus nu hoe dat komt.
Maar nu het volgende raadsel: dat hij joods was - aldus het NIOD. Joods ben je via je moeder. Welnu, zijn moeder was Maria Theresia Boender, geb. Ambon 8 okt. 1868, overleden Voorburg 8 jan. 1956. Boender is geen typisch joodse naam, maar veel geassimileerde joden hadden een "gewone" naam aangenomen. En inderdaad, googelen op de naam Boender + joods leverde op "stambomen van Nederlandse joodse families", met daarbij de naam Boender.
En zo valt weer een puzzelstukje op zijn plaats. Want in het verhaal van Truus Suermondt-Voorhoeve spreekt zij erover dat hij "gezocht" werd maar niet waarom. Het "waarom" weten we nu dus ook.
Reacties
Driekje Lawson: Wat ontzettend leuk en interessant. Ik zou dat oorlogsdagboek wel eens willen lezen maar dat lijkt niet zo goed te kunnen, en alleen op het archief!? Groetjes, Driekje
Alex Voorhoeve, Londen: Dank. Erg interessant. Hartelijke groet, Alex Vincent Voorhoeve: Veel dank, Bijzonder verhaal! Vincent
Debora Visser-Voorhoeve: Dank voor je bericht. De beroemde psychiater en schrijver Hans Keilson heeft een korte roman geschreven over de problematiek van de overleden onderduiker. titel: Komedie in Mineur. Zeer aan te raden. Liefs, Debora
Joris Voorhoeve: Boeiend, goed om dit bij te houden!
Opmerkingen