Ontdekkingsreiziger

Ons familielid J.N. (Johannes) Voorhoeve maakte vaak verre reizen. Reizen die hem naar de VS brachten, maar ook bijvoorbeeld naar het Midden-Oosten. Van die reizen deed hij verslag in zijn eigen weekblad, het tijdschrift Timotheüs.

De aanleiding tot die reizen vormde niet zelden een verzoek tot bemiddeling in conflicten van lokale protestantse gemeenschappen die onderdeel uitmaakten van de geloofsgemeenschap die wel de Darbisten wordt genoemd. Elke lokale afdeling daarvan was geheel autonoom. En omdat het Darbisme wars was van kerkelijke ambten (en van dito feestdagen!) en alle Broeders gelijk waren, leidde dit vaak tot onderlinge verschillen van inzicht, die soms heftig opspeelden. Hoe bleef dat toch goed gaan in de praktijk? Een amendering die ook het latere communisme tot op zekere hoogte werkbaar hield, was dat alle Broeders weliswaar gelijk waren, maar dat sommigen gelijker waren dan anderen. “Leidende Broeders” hadden het laatste woord in geloofszaken. Wie waren deze Leidende Broeders? Zij waren door niemand benoemd of aangesteld en hadden geen officieel gezag, maar in de praktijk wist iedereen om wie het ging: H.C. Voorhoeve Jzn, de Grote Gangmaker van de Vergadering van Geloovigen zoals deze beweging zich in Nederland noemde, en later zijn zoon en opvolger in geloofszaken, de eerder genoemde J.N. (Johannes) Voorhoeve.

En zo bracht één van zijn reizen Johannes een eeuw geleden naar het diepe zuiden van Egypte, waar hij met succes bemiddelde in een conflict tussen lokale Broeders en Duitse initiatiefnemers van die geloofsgemeenschap aldaar.

Bij zijn vertrek kreeg hij van één van de aanwezige Duitsers de vraag of hij, gezien de fonetische naamsgelijkheid, wellicht familie was van de Duitse ontdekkingsreiziger Archibald Vorhöfe, die in zijn geboorteland een legendarische status had en na zijn tochten in Afrika naar de bronnen van de Nijl uiteindelijk via deze rivier weer noordwaarts was gegaan, richting Egypte. Egypte was destijds een Engels protectoraat.

Thuisgekomen in Den Haag, vertelde Johannes enthousiast over zijn reis naar het land van de farao’s. Zijn tienerdochter Heleen raakte aangestoken door zijn enthousiasme en besloot zendelinge te worden in het zuiden van Egypte. Reeds eerder had zij blijk gegeven van een ondernemende geest en aanleg voor improviseren door bij de padvinderij te gaan - iets wat op afkeuring kon rekenen binnen de geloofsgemeenschap waaruit zij afkomstig was. Tijdens een godsdienstoefening had een Broeder het woord genomen en er zijn staf over gebroken dat “vooraanstaande Broeders” toestonden dat hun dochter bij de padvinderij ging, de Heere immers wees het enige juiste pad.

Nu zij eenmaal haar levensdoel voor ogen had - zendelinge onder de oorspronkelijke bewoners van Egypte, in het diepe zuiden van dat land - vonden haar ouders dat zij zich eerst terdege diende voor te bereiden. En zo ging zij naar Engeland voor het volgen van een opleiding, waaronder ook de opleiding tot verpleegster, een nuttige voorbereiding op het leven in the middle of nowhere. Van huis uit sprak zij haar talen wel - in haar ouderlijk gezin was het gewoonte dat tijdens lange logeerpartijen van familie en kennissen uit Frankrijk, Engeland en Duitsland de taal van de bezoeker werd gesproken. Maar zij diende nu nog wel Arabisch te leren.

Oud-minister Joris Voorhoeve is bezig met een levensbeschrijving van deze ondernemende zendelinge, die uiteindelijk op 102-jarige leeftijd in het harnas stierf in Zuid-Egypte. Daarvan houden we u op de hoogte. Maar waar het op deze plaats om gaat is het volgende. Van haar vader had Heleen destijds ook vernomen over die Duitse ontdekkingsreiziger Vorhöfe, en eenmaal aangekomen op de plaats van bestemming in Zuid-Egypte, begon zij verder te informeren. Na verloop van tijd vernam zij van karavaanreizigers dat hij voor het laatst gesignaleerd zou zijn in de oase مصدر الفراعنة Masdar Al-Faraeina, diep in de woestijn. (wordt vervolgd)...